لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

وابستگی شدید و نیاز فزاینده جهان به منابع انرژی که به عنوان عامل اساسی رشد و فعالیت های اقتصادی محسوب می شود از یک طرف و محدودیت ذخایر نفتی و سایر سوختهای فسیلی از طرف دیگر، جهان را در سالهای اخیر با مسأله بسیار پیچیده چگونگی تأمین انرژی مورد نیاز آینده مواجه ساخته است. همچنین مسأله احتمالی تغییرات اقلیم و ارتباط آن با مصرف و سوختهای فسیلی و افزایش گازهای گلخانه ای به مسأله فوق ابعاد جهانی داده است. چنانکه ناهنجاری های اقلیمی در قالب رخدادهای گوناگون خشکسالی، سیلابهای مخرب، آتش سوزی های جنگلی، طوفانهای حاره ای و فاجعه های جوی و آلودگی هوا در سالهای اخیر بسیار چشمگیر بوده و می تواند ریشه در تغییر ترکیبات اتمسفر داشته باشد. گرچه هنوز نفت در تأمین انرژی مورد نیاز جهان نقش مسلطی ایفا می کند، با این حال بحران دهه هفتاد برای اولین بار آسیب پذیری امنیت عرضه آن را برای کشورهای صنعتی به وضوح آشکار نموده است. از این رو جهان در تکاپوی گذر از این تنگنای انرژی به منابع تجدید شونده، به ویژه انرژی خورشیدی چشم دوخته و در راستای تکوین و توسعه فناوری بهره وری از آن به سرعت گام بر می دارد. در این تحقیق با تأکید بر نیاز رو به رشد مصرف انرژی در سالهای آینده به اهمیت انرژی خورشیدی برای تأمین بخش مهمی از کسری انرژی اشاره نموده و با استفاده از آمار ساعات آفتابی و درجه ابرناکی 85 ایستگاه سینوپتیکی کشور طی دوره های آماری 1991 تا 1996 و کاربرد روش انگسترم به ارزیابی شدت تابش خورشیدی پرداخته و با دیدگاهی جغرافیایی ایران را از بابت شار تابش به بخشهای جداگانه ای تقسیم نموده ایم. شناخت شار متفاوت خورشیدی در سطح کشور می تواند ظرفیت انرژی مزبور و موارد استفاده از آن را مشخص نموده، در اشاعه فرهنگ استفاده از انرژی خورشیدی در کشور کارساز باشد.

ایران نه تنها در سوخت های فسیلی غنی است بلکه در انرژی های تجدیدپذیر نیز پتانسیل های فراوانی دارد. پتانسیل انرژی های تجدیدپذیر چندین برابر منابع فسیلی تخمین زده شده است.تلاشهایی که ایران در دهه های اخیر انجام داده باعث شده است انرژی های تجدیدپذیر نیز به سبد انرژی های ایران افزوده شود. ایران در میان کشورهای حاشیه خلیج فارس در زمینه تنوع انرژی با معرفی انرژی های تجدیدپذیر در راس قرار دارد. ظرفیت قابل بهره برداری تولید برق توسط نیروگاه برق آبی در سال 1384 برابر حدود 6043 مگاوات بوده و برآورد می شود که با طرح های برنامه ریزی شده به 34351 مگاوات افزایش یابد. در حدود 92 توربین بادی با ظرفیت 47580 کیلووات در چهار استان (خراسان، گیلان، قزوین، آذربایجان شرقی) تولید برق می کنند. علاوه بر آن 41680 کیلووات ظرفیت جدید نیز برنامه ریزی شده است. همچنین حدود 176 کیلووات ظرفیت تولید برق خورشیدی نیز در مناطق روستایی نصب شده است. بین سالهای 1384-1376 در حدود 612250 کیلووات ساعت برق تولید شده است و حدود 3788 حمام خورشیدی حرارتی نیز در مناطق روستایی نصب شده است. یک نیروگاه زمین گرمایی با ظرفیت 55 مگاوات در دو مرحله در مشکین شهر در حال ساخت است. علیرغم تلاشهای در حال انجام برای توسعه انرژی های تجدیدپذیر، یارانه انرژی های فسیلی، یک مانع اصلی برای توسعه این انرژی هاست. پتانسیل فنی انرژی حرارتی خورشیدی 91000 تراوات ساعت برآورد شده است و پتانسیل اقتصادی انرژی خورشیدی حرارتی با فرض نرخ بهره 14% و قیمت برق معادل 5 سنت آمریکا هر کیلووات ساعت (نرخ فروش در بخش تجاری) معادل 60 میلیون کیلووات ظرفیت معادل برق برآورد می شود.با حذف یارانه سوخت فسیلی، انرژی های تجدیدپذیر از موقعیت بهتری برای توسعه برخوردار خواهند بود. در صورتی که حذف یارانه های انرژی همچنان با دشواری روبرو باشد بهترین راه برای تشویق توسعه انرژی های تجدیدپذیر، تخصیصی نرخ بهره های ترجیحی برای این پروژه هاست.